کتاب موبایل کتابخوان epub

کتاب نویسی دیجیتال: نسخه کتاب به فرمت epub

اینم یه تجربه پراکنده دیگه!

همانطور که میدونید من اخیرا کتاب پیش‌نمونه‌سازی رو ترجمه کردم. کلی چیزهای مفید در راه این ترجمه یاد گرفتم. حالا به پیشنهاد جادی سراغ این رفتم که نسخه epub این کتاب رو هم ایجاد کنم تا آدم‌های بیشتری بتونن راحت‌تر بخوننش و ازش استفاده کنن. همچنین باید بگم که جادی زحمت کشیده توی لینک‌های شاد دوشنبه آخر ماه این کتاب رو معرفی کرده.

کلا هم بخاطر وجود ابزار بسیار خوبی به اسم pandoc و نوشته شدن متن به فرمت markdown این عملیات تقریبا راحته!

مراحل این کار بصورت خلاصه اینهاست:

  1. اول از همه نوشتن متادیتاهای کتاب توی یک فایل خاص به اسم title.txt به فرمت yaml. این متا دیتا شامل اسم کتاب نام نویسنده و این دست اطلاعات است.
  2. تهیه کردن یک css برای تعیین فونت متن. لازم میدونم که اضافه کنم که epub یه فرمت خاص از xhtml و css یه سری متادیتای دیگه‌است که بصورت فشرده شده ارائه می شه. css بوسیله این سوئیج epub-stylesheet به pandoc معرفی می‌شه.
  3. اضافه کردن فونت‌ها درون فایل epub تا در صورتی که فایل روی خواننده مقصد وجود نداشته باشه از این فونت‌ها استفاده بشه. فرمت فونت‌هایی که بصورت رسمی پشتیبانی میشه oft و woff هست. اما استفاده از ttf و تقریبا سایر فرمت‌های فونت‌های وب هم پشتیبانی می‌شه. pandoc این کار رو با سوئیچ epub-embed-font انجام میده.
  4. اضافه کردن نحوه ورق خوردن کتاب که از راست به چپ باشه. این کار با کلید page-progression-direction توی متادیتای کتاب در فایل title.txt انجام می‌شه.
  5. برای اینکه متن‌ها هم چپ به راست باشن بایستی به تگ ‍‍‍‍‍‍ هریک از بخشها یک ویژگی اضافه بشه. اینکار بصورت مستقیم قابل انجام نبود و به همین خاطر با رجوع به میلینگ لیست pandoc و پرسیدن در این مورد با استفاده از چیزی به اسم template این مشکل هم حل شد.

نمونه انجام این کار توی شاخه epub تو github کتاب قابل روئیته.

همین!

کتاب نویسی دیجیتال: چیزاهایی که من جمع آوری کرده‌ام

اینم یه تجربه پراکنده دیگه!

اکثر دوستان جادی رو میشناسند و میدونن که یک یا دوتا کتاب رو ترجمه کردن و بصورت مجانی در وب پخش کردن. این کار باعث شد که من به فکر بیفتم که اگه واقعا آدم با کمترین هزینه بخواد کتاب بنویسه یا ترجمه کنه و نتیجش هم یک سایت کتاب و نسخه‌های مختلف دیجیتالی کتاب باشه چه کاری باید بکنه. خب این مساله ذهن من رو در گیر کرده بود و یه راه حل نصف نیمه هم واسش پیدا کردم که توی اینجا توضیحش دادم. حالا به نظرم کسی که بخواد کتاب بنویسه و منتشر کنه اونم بصورت خودجوش باید ویژگی‌های زیر رو داشته باشه:

  • اول اینکه راحت بتونه کتاب رو بنویسه و خیلی درگیر فرمت و این چیزا نباشه
  • بتونه نسخه‌های مختلف کتاب رو بصورت همزمان و با کمترین زمان تولید کنه یعنی
    • نسخه وب  که همون html باشه
    • نسخه دسکتاپ که pdf بااشه
    • نسخه موبایل که یکی از فرمت‌های epub, fb2, mobi باشه.
  • نوشتن کتاب راحت باشه و نیاز به نرم افزار خاصی برای نوشتن نباشه که بشه روی تبلت، موبایل یا لپ تاپ با تمام سیستم عامل‌ها نوشت. این باعث میشه که بشه کتاب رو به راحتی در وقت‌های آزاد نوشت یا ترجمه کرد.
  • سایت کتاب رو بشه تولید کرد.
  • تاریخچه تغییر و تحول کتاب  رو بشه به خوبی مدیریت کرد.

خب مجموعه خام چیزایی که من پیدا کردم توی منابع اومده و خلاصه اونها اینه

  • استفاده از markdown و pandoc: این میشه همون پستی که نوشتم. تنها ایرادی که به این روش گرفته شده اینه که برای نوشتن متن‌های فنی و علمی که فرمول و کد زیاد دارن خوب نیست
  • راه حل‌های متن بازی مثل gitbook و softcover مخصوص این کار توسعه پیدا کردن که به نظر خوب میان
  • یه راه حل تجاری که توسط یکی از ناشران بزرگ خارجی درست شده O’Reilly’s Atlas هست که همه نسخه‌های کتاب رو تولید می‌کنه. این نرم‌افزارهای متن باز سعی میکنن ادای این نرم افزار رو در بیارن

اما چالش‌هایی که به نظر من وجود داره بالاخص برای زبان فارسی ایناست

  • اولا نسخه‌های موبایل به خوبی از متون راست به چپ پشتیانی نمیکنن. یعنی در حقیقت نرم‌افزارهای کتابخوان راست به چپ رو درست پشتیبانی نمی‌کنن
  • دوما اینکه اکثر این‌ ابزارها از لاتک برای ساختن نسخه pdf استفاده میکنن و درست کردن یک صفحه بندی و فرمت مناسب برای کتاب توی لاتک کار آسونی نیست و هر بار من سعی کردم انجام بدم به در بسته خوردم
  • سوما اینکه مساله حل نشده نحوه فروش کتاب هم میمونه که خب اون هم باید به یه نحوی حل بشه.

منابع: لینک، لینک، لینک، لینک، لینک، لینک